giorgio armani eyeglasses https://eyeweardock.com/shop/brand/giorgio-armani/

Overklokken: Gedetailleerde gids in het overklokken van een computer en al zijn onderdelen

Trefwoorden: over, klok, klokken, clock, clocking, overklokken, overklok, overclocking, overclock, voltage, overvoltage, RAM, CPU, GPU, moederbord, processor, grafische kaart, geheugen, memory, graphics card, north bridge, northbridge, databusses, data busses, databussen, data bussen, databus, data bus, gids, guide, tutorial, how to, stappenplan

Inhoudsopgave


1. Inleiding
2. Inleiding tot overklokken
  2.1. Wat is overklokken?
  2.2. Wat is een klokfrequentie?
3. Waarom overklokken?
4. Het nut van overklokken
5. Nadelen en risico's van overklokken
  5.1. Nadelen
    5.1.1. Vervallen van de garantie
    5.1.2. Energieverbruik
    5.1.3. Warmteproductie
    5.1.4. Geluid
    5.1.5. Kosten
  5.2. Risico's
    5.2.1. Oververhitting
    5.2.2. Slijtage
    5.2.3. Instabiliteit
6. Computeronderdelen die je kan overklokken
  6.1. De CPU
  6.2. Het RAM geheugen
  6.3. De grafische kaart
  6.4. Het moederbord
  6.5. De databussen
7. Overklok methodes
  7.1. Via de BIOS
    7.1.1. Socket LGA775 BIOS
  7.2. Via software
    7.2.1. Gigabyte EasyTune
    7.2.2. ASUS TurboV
    7.2.3. MSI Overclocking Center
    7.2.4. EVGA E-LEET
    7.2.5. ClockGen
    7.2.6. MemSet
    7.2.7. MSI Afterburner
    7.2.8. ASUS GamerOSD
    7.2.9. RivaTuner
    7.2.10. NVIDIA nTune
    7.2.11. ATI Overdrive
  7.3. Unlocken van computeronderdelen
  7.4. Extreme overklok methodes
    7.4.1. Volt modding
    7.4.2. Pin modding
8. Voorbereiden op overklokken
  8.1. Je computer kennen
    8.1.1. Het moederbord
    8.1.2. De CPU
    8.1.3. Het RAM geheugen
    8.1.4. De grafische kaart(en)
    8.1.5. De voeding
    8.1.6. De koeling
  8.2. De koeling van je computer(onderdelen)
  8.3. De software
  8.4. De overklok methode
  8.5. Beginnen met overklokken
9. Overklokken: het moederbord
  9.1. De FSB Wall

Arne_B's gids in het overklokken


1. Inleiding



Eerst zal er besproken worden wat overklokken is en wat redenen zijn om over te klokken. Daarna worden ook de nadelen en risico’s die verbonden zijn aan het overklokken grondig besproken.
Ook wordt er besproken welke hoofdonderdelen in de computer overklokt kunnen worden en via welke verschillende methodes het mogelijk is om over te klokken.
Dan begint het echte werk. Eerst is er de voorbereiding op het overklokken waarna er wordt gestart met het overklokken van het moederbord. Ook CPU, RAM geheugen, grafische kaart en de databussen volgen, met op het einde een klein besluit.
Er wordt ook even aandacht gegeven aan het tegenovergestelde van overklokken, namelijk onderklokken en ondervolten.
Mensen die direct willen beginnen met overklokken zonder alle randinformatie te lezen kunnen meteen doorgaan naar Punt 7. Al is het zeer sterk aangeraden alle randinformatie omtrent overklokken te weten zodat je veilig zal overklokken en geen al te grote risico’s zal nemen.

Als tweede deel wordt er gesproken over de koeling van computeronderdelen in relatie tot het overklokken. Als inleiding wordt er uitgelegd wat koelen van een computer is en waarom er gekozen wordt voor bepaalde koelingmethoden.
Hierna wordt er bekeken welke computeronderdelen je allemaal kan koelen.
Als we weten welke onderdelen er zowat kunnen gekoeld wordt is het tijd om alle mogelijke koelingmethoden te bespreken.

Deel 2 volgt binnenkort!


Deel 1: Overklokken


2. Inleiding tot overklokken




2.1. Wat is overklokken?


Overklokken is het verhogen van de kloksnelheid van een computeronderdeel zodat dit computeronderdeel sneller zal werken dan de standaard fabriekssnelheid.
Eigenlijk houd overklokken niet altijd enkel het verhogen van een kloksnelheid in maar ook vaak het veranderen van latency timings bij RAM geheugen en het verhogen van het voltage bij verschillende computeronderdelen. Bijhorend bij overklokken is ook koeling van de computeronderdelen. Dit wordt besproken in deel 2.


2.2. Wat is een klokfrequentie?


De computeronderdelen werken op een digitale klokfrequentie of klokpuls. Een klokpuls is een elektrisch signaal dat logisch 1 en 0 vormt door middel van een blokvormige golf. Één kloplus wordt gevormd door de overgang van de logische 0 naar 1, of omgekeerd. Een computeronderdeel kan per klokpuls of per aantal klokpulsen een instructie uitvoeren.
Om het simpel te zeggen, de klokpuls zorgt ervoor dat een computeronderdeel zijn data verwerkt.

In volgende figuur kan je zien dat wanneer de klokpuls hoog is, dit een logische 1 voorstelt en wanneer deze laag is een logische nul voorstelt;

De voorstelling in een grafiek van een klokpuls.

Uit deze figuur kan je afleiden dat als de kloksnelheid (aantal klokpulsen per seconde) verhoogd wordt dat de klok periode (clock period) kleiner zal worden. Per klok periode of per aantal klok periodes wordt er data verwerkt, hoe kleiner deze klok periodes hoe sneller de data verwerkt wordt.

Een voorbeeld:

Je hebt een processor met een snelheid van 3,2GHz ofwel 3,2 miljard klokpulsen/klok periodes per seconde. Deze processor zal dus aan een snelheid van 3,2 miljard klokpulsen per seconde data kunnen verwerken. Het doel van overklokken is om hierbij de klokfrequentie van die processor te verhogen zodat er meer klokpulsen per seconde zijn.

Veronderstellen we dat de processor per 5 klokpulsen 1 instructie kan uitvoeren. Dan zal deze processor 3,2GHz / 5 instructies = 640 miljoen instructies per seconde kunnen uitvoeren.
Wordt deze processor nu overklokt tot 4GHz dan zal deze 4GHz / 5 instructies = 800 miljoen instructie per seconde kunnen uitvoeren. Dit is 25% meer instructies dat er kunnen uitgevoerd worden per seconde. Zoals je kan zien zal het toegenomen percentage in verwerkingssnelheid van de processor evenredig toenemen met het percentage van de overklok van de klokfrequentie van de processor.

Het is dus zeer duidelijk dat hoe hoger we deze klokfrequentie krijgen hoe sneller we de processor instructies laten uitvoeren en hoe sneller het computer systeem hierdoor zal worden.


3. Waarom overklokken?



Het is hierboven al duidelijk gemaakt waarom overklokken nuttig zou zijn al is het niet de enige reden waarom er wordt overklokt.

Er zijn twee hoofdzakelijke groepen bij het overklokken.

De eerste en grootste groep is de groep die zal overklokken voor het verbeteren van de prestaties van de computer. Redenen hiervoor kunnen zijn;

- De computer begint te traag te werken dus overklokken van de computer zal de prestaties hiervan terug verbeteren.

- Ook voor computer enthousiasten is overklokken handig, door de prestaties te verbeteren dankzij overklokken kan het kopen van een nieuw sneller computeronderdeel uitgesteld worden.

- Het maximale van de mogelijke prestaties uit de computer halen. Er wordt dus overklokt tot de hoogst mogelijke stabiele overklok.

- De prestaties behalen van een duurder computer onderdeel. Als je bijvoorbeeld een processor wilt met een kloksnelheid van 3,4GHz maar dit model kost het dubbele van een exact hetzelfde model met een enkel een lagere kloksnelheid van 3,2GHz. Dan kan je het goedkopere model kopen en het proberen overklokken tot 3,4GHz, de snelheid van het duurdere model. Het overklokken zorgt ervoor dat je een pak geld kan uitsparen en investeren voor andere computeronderdelen.

- Overklokken kan zorgen voor nog betere prestaties in games, wetenschappelijke berekeningen, rendering, encoding, video editing, systeem taken, … dan ervoor zonder een extra kost te hebben, uitgezonderd de prijs van het hogere energieverbruik.

- Computers kunnen een ‘bottleneck’ hebben. Dit is een computeronderdeel dat ervoor zorgt dat de hele computer vertraagd zelfs al zijn de andere computer onderdelen snel genoeg. Als dit onderdeel dat de bottleneck veroorzaakt overklokt wordt kan dit ervoor zorgen dat de bottleneck kleiner wordt of volledig verdwenen is.

Deze groep zal uitzonderlijk extreme middelen inzetten zoals extreme koeling, voltmodding, … om over te klokken. Maar zal een stabiele overklok zoeken om dan dagelijks of zelfs 24 op 24 te gebruiken.


De tweede groep zijn degenen die overklokken als hobby. Deze hobby kan vele doelen hebben;

- Records breken bij benchmark programma’s. Benchmark software is testsoftware voor een computer of bepaald computeronderdeel die dan aan de hand van het testen ervan een score bepaalt. Het zal dus de bedoeling zijn door bepaald of alle computeronderdelen over te klokken een zo hoog mogelijke score te halen in een benchmark programma. Voorbeelden van benchmark programma’s zijn; 3DMark 06, 3DMark Vantage, PCMark 05, PCMark Vantage, Unigine Heavan Benchmark, SuperPI, Cinebench, SiSoft Sandra, HDD Tune, … Maar ook games kunnen gebruikt worden als benchmark software.

- Records breken in het percentage van overklok bij een computeronderdeel. Hierbij probeert men een zo hoog mogelijk percentage te overklokken, zonder direct de bedoeling te hebben een wereldrecord van een benchmark score te verbreken. Er is zo al tot over 200% overklokt!

- Records breken in het aantal GHz dat een computeronderdeel haalt. Hoe hoger de klokfrequentie, hoe een betere score je haalt. Ook hier is het niet de score van een benchmark programma dat bepalend is maar het getal van de kloksnelheid. Er bestaan verschillende categorieën voor deze records; hoogste CPU kloksnelheid in het algemeen, hoogste kloksnelheid met een Intel CPU of AMD CPU, hoogste kloksnelheid behaald met geheugen (DDR, DDR2, DDR3, …), hoogste GPU kloksnelheid, …

Overklokken als hobby kan ook zonder bijkomende reden zijn zoals records breken. Maar dit kan ook gewoon zijn om veel bij te leren over hoe een computer werkt of gewoon omdat overklokken een leuke bezigheid is.

Bij deze groep wordt er vaak extreme koeling gebruikt alsook aanpassingen aan de hardware zoals voltmodding, isolatie aanbrengen, … Met deze systemen en overkloks is het normaalgezien niet de bedoeling om deze overklok dagelijks te gebruiken. Vaak is de overklok daar ook niet stabiel genoeg voor en enkel stabiel genoeg om juist het record te kunnen breken. Waarbij de overklok bij gebruikt van andere programma’s misschien instabiel is.


4. Het nut van overklokken



Overklokken lijkt misschien alleen maar voordelig te zijn, al is het eigenlijk niet altijd even nuttig om over te klokken. In sommige gevallen haalt overklokken niet veel uit:

- Computers worden meestal gebruikt voor toepassingen waarbij de ‘bottleneck’ buiten de computer zelf is. Om een goed voorbeeld te geven; als je de computer enkel gebruikt om op internet te surfen dan zal overklokken van die computer bijna geen tot geen nut hebben. Dit omdat de internetconnectie toch veel te traag is om een website snel te laden. Het overklokken zal dus niet helpen om de website sneller te doen laden.

- Ook het laden van programma’s zal bijna niet versnellen door overklokken. Dit omdat de ‘bottleneck’ hier in ieder geval de harde schijf zal zijn. Het programma kan niet sneller geladen worden dan dat de harde schijf zijn data kan doorsturen.

- Andere taken zoals tekstverwerking en mailen zijn meer afhankelijk van de snelheid waarmee de computergebruiker werkt dan de snelheid van de computer zelf. Dus ook hier zal overklokken niet veel uithalen, maar typ lessen misschien wel.

- Bij gaming zal een kleine overklok van minder dan tien procent bijna niet merkbaar zijn. Zeker als de ‘frames per seconde’ al hoger liggen dan het oog kan waarnemen zal een overklok niets uithalen. Je zou op je scherm een ‘frames per seconde’ teller moeten hebben eerdat je het verschil zal merken door de overklok. Ook is het zo dat het overklokken van de processor vaak weinig uithaalt bij games. Dit omdat games meer GPU afhankelijk zijn, zeker vanaf 1024x768 pixels of meer. Dus hierbij zal een overklok van de GPU nuttiger zijn.

Buiten het niet nuttig zijn van overklokken kunnen er ook nadelen en risico’s verbonden zijn aan het overklokken.


5. Nadelen en risico's van overklokken



Er zijn enkele nadelen verbonden aan het overklokken alsook enkele risico’s. Maar als je zorgvuldig te werk gaat kan je de grootste risico’s beperken. Als je niet roekeloos gaat overklokken is de kans heel klein dat je een computeronderdeel permanent beschadigd.


5.1. Nadelen


Toch zijn er nog altijd de nadelen die vaak aanwezig zijn bij het al dan niet onvoorzichtig overklokken.
Sommige nadelen zullen ook altijd blijven bestaan zelfs al overklok je voorzichtig genoeg.
Enkele nadelen kunnen zijn:


5.1.1. Vervallen van de garantie


Fabrikanten van computeronderdelen hebben het niet graag dat je hun componenten buiten de opgegeven specificaties doet werken. Daarom is het zo bij een groot aantal computer onderdelen dat overklokken de garantie zal doen vervallen.
CPU’s hun garantie vervalt altijd bij overklokken behalve als het om speciale ‘overklok edities’ gaat. Bij Intel zijn dit de Extreme Editions of K CPU’s, en bij AMD de FX of Black Edition CPU’s.
Sommige fabrikanten van RAM geheugen laten overklokken ook toe.
Grafische kaarten hun garantie vervalt ook bij overklokken. Sommige merken brengen wel standaard overklokte kaarten uit. Uitzonderlijk brengen sommige merken toch ook kaarten uit waarbij overklokken toegestaan is.
De grote moederbord fabrikanten moedigen overklokken met hun betere moederborden zelfs aan!


5.1.2. Energieverbruik


Het overklokken en verhogen van het voltage zorgt voor een hoger energieverbruik. Elektronische circuits van computeronderdelen die met klokfrequenties werken hebben transistors. Bij elke klokpuls moet deze transistor ‘schakelen’ van logisch 0 naar 1 of omgekeerd. Deze schakeling verijst energie. Dit betekend dat ze, telkens er en klokpuls is, een beetje energie verbruiken. Als je dus de klokfrequentie van een computeronderdeel zal verhogen bij het overklokken zal deze automatisch meer energie verbruiken.
Het verhogen van het voltage van een computeronderdeel zal het energieverbruik nog sterker doen toenemen. Samen met het verhogen van het voltage zal de afname van stroom ook toenemen. Als je weet dat de energie = het voltage x de stroom (W = U x I) is, dan is het duidelijk dat het energieverbruik sterk zal toenemen bij het verhogen van het voltage.


5.1.3. Warmteproductie


De beweging van de stroom door de elektronische circuits produceert warmte. We weten dat het verhogen van frequenties en voltages in digitale circuits ervoor zorgt dat het stroomverbruik sterk toeneemt. Hierdoor zal de warmte die gegenereerd wordt ook sterk toenemen.
Sommige digitale circuits vertragen in hun werking bij hoge temperaturen. Het zorgt voor veranderingen in de karakteristieken van de MOSFET’s gebruikt in de elektronische circuits.
Ook de weerstand van koperbaantjes verhoogd bij hogere temperaturen wat voor verminderde prestaties in het circuit zorgt.
Dit betekend dat er vaak betere koeling van de computeronderdelen nodig is. Over koeling wordt er uitgebreid verteld in deel 2.


5.1.4. Geluid


Bij overklokken hoort vaak goede koeling. Als je de computer met lucht zal koelen ga je sterke fans nodig hebben. Deze fans geven vaak veel lawaai. Overklokken kan dus zorgen voor geluidsoverlast in de kamer.


5.1.5. Kosten


Overklokken kan extra kosten met zich meebrengen. Omdat er vaak betere koeling nodig is moet je investeren in dure goed presterende koelingmethodes. Ook is er de kans dat een computeronderdeel defect geraakt, in dat geval zal je een nieuw onderdeel moeten kopen.
Overklokken kan is sommige gevallen zelfs verslavend zijn waardoor je al je geld begint uit te geven aan onderdelen om als maar meer te kunnen overklokken.


5.2. Risico's


Naast nadelen zijn er ook de risico’s van het overklokken. Risico’s kunnen slechte gevolgen hebben voor de hardware en/of software. Gelukkig zijn de gevaarlijkste risico’s te vermijden als je voorzichtig en bedachtzaam overklokt.


5.2.1. Oververhitting


Oververhitting komt doordat je te weinig en/of slechte koeling gebruikt, te hoge voltages gebruikt, … Oververhitting klinkt misschien gevaarlijk maar het zal je computer in de meeste gevallen niet direct beschadigen. Enkel als je de computer blijft gebruiken terwijl die constant oververhit geraakt, kan het zijn dat er uiteindelijk beschadiging van componenten voorvalt.
Je kan het merken wanneer je computer oververhit is. De computer zal trager beginnen te werken, op willekeurige momenten herstarten, fouten geven, … Het is mogelijk temperatuur sensors te gebruiken om je temperaturen in de gaten te houden. Dan zal je het op tijd kunnen zien wanneer de temperaturen buiten hun grenzen gaan.
Geef je geen aandacht aan deze oververhitting is de kans groot dat je permanente schade krijgt aan computeronderdelen. De levensduur zal sterk verminderd worden. Het onderdeel kan doorbranden, zelfs doorslag is mogelijk. Er kan ook slijtage optreden dat ervoor zorgt dat het component niet defect geraakt maar wel instabiel, ook als je het onderdeel erna niet meer overklokt.
Als je dan toch de overklokte computeronderdelen genoeg koelt zal de geproduceerde warmte door die onderdelen de omgevingstemperatuur van de computerkast sterk doen stijgen. Dit probleem kan andere computeronderdelen aantasten waardoor deze misschien oververhit geraken.
Bij extreme hitte is het ontstaan van vuur in de computer mogelijk.


5.2.2. Slijtage


Bij overklokken zal het computeronderdeel meer klokpulsen moeten werken per seconde dan standaard toegewezen. Dit wil zeggen dat het onderdeel meer werkt dan normaal. Een onderdeel verslijt altijd overklokt of niet. Enkel zal het overklokken ervoor zorgen dat het slijtageproces versneld wordt. Ook het grotere stroom verbruik en de daarbij horende hogere warmte zal de snelheid van slijtage vergroten. Een kleine verhoging van de kloksnelheid of het voltage zal geen groot effect hebben op het slijtage proces, maar bij een grote marge in overklok zal je toch rekening moeten houden met de snellere slijtage.
Uiteindelijk kan dit zelfs ook niet direct zo’n groot probleem zijn omdat je als overklokker waarschijnlijk je componenten nooit langer zal gebruiken dan hun levensduur van 4-5 jaar.
Vele computeronderdelen zijn gemaakt om soms meer dan 10 jaar mee te gaan. Enkele van deze jaren verliezen door slijtage is geen ramp omdat tegen de tijd dat je onderdeel versleten is je allang een nieuw onderdeel gekocht hebt. Ook is de winst in prestatie te compenseren tegen de hogere slijtage.


5.2.3. Instabiliteit


Een overklok die niet stabiel is kan voor verschillende problemen zorgen.
De computer kan vertragen, crashen (plots uitvallen), niet meer willen booten, errors geven in het besturingssysteem en/of software, vastlopen, onverwacht programma’s afsluiten, een BSOD (Blue Screen Of Dead) geven, ...
Schadelijk voor de hardware zal het niet direct zijn, maar wel voor je data en software. Deze kunnen corrupt geraken en soms zelf volledig onbruikbaar worden als het bestandensysteem aangetast is.
Soms kan het lijken dat je overklok stabiel is maar dat in het echt er kleine foutjes optreden binnen de computer. Hierdoor kan het OS schade ondervinden door 'stille data corruptie'. Dit betekent dat er fouten optreden in het systeem dat je niet direct merkt, of die niet gemeld worden. Maar later bij gebruik van het systeem kan het zijn dat er zich bugs voordoen in software of het OS, waardoor de kans bestaat dat het OS faalt.
Instabiliteit kan ook optreden een lange tijd na de stabiele overklok. Bijvoorbeeld wanneer je een programma gebruikt dat niet geteste 'delen' van de processor gebruikt, die eventueel niet stabiel kunnen zijn. Ook uiteindelijke slijtage kan dit veroorzaken.

Weet voordat je begint met overklokken; een niet overklokt systeem dat stabiel werkt op zijn standaard waarden is vele beter dan een systeem overklokt tot het punt zonder terugweg.


6. Computeronderdelen die je kan overklokken



De computer heeft vijf hoofdzakelijke onderdelen die je kan overklokken. Deze onderdelen zijn het meeste gekend voor over te klokken. Het kan altijd mogelijk zijn dat er nog andere onderdelen overklokbaar zijn. Maar omdat de kans klein is dat deze minder courant overklokte onderdelen al dan niet overklokbaar zijn in een computersysteem zullen deze hier niet besproken worden. Bij deze onderdelen is de kans dan ook klein dat er een merkbaar verschil is in prestaties van de computer. De onder delen die wel merkbaar verschil zullen maken in prestaties van de computer zijn de CPU, het RAM geheugen, de grafische kaart, het moederbord en de databussen.


6.1. De CPU


De CPU of Central Processing Unit is letterlijk vertaald de Centrale Verwerkingseenheid van de computer. De CPU doet alle berekeningen en bewerkingen van data. Hoe sneller data verwerkt kan worden hoe sneller een computer is. Het overklokken van de CPU zal dus de grootste invloed hebben op de prestaties van de computer.
Het instellen van een hogere klokfrequentie zal ervoor zorgen dat de CPU sneller data zal verwerken.


6.2. Het RAM geheugen


Het RAM geheugen is het Random Acces Memory of m.a.w. het willekeurig toegankelijk werkgeheugen van de computer. Dit is dus de tijdelijke opslagplaats voor data. Het geheugen staat via een geheugencontroller in verbinding met de CPU.
Het instellen van een hogere klokfrequentie en/of lagere latency’s zal ervoor zorgen dat de bandbreedte van het RAM geheugen vergroot. Dit wil zeggen dat het geheugen sneller kan aangesproken worden. Er kan meer data uitgewisseld worden per seconde.


6.3. De grafische kaart


De grafische kaart zorgt voor alle grafische bewerkingen die nodig zijn voor het weergeven van beeld op de computer. In 2D (gewoon beeld) zal overklokken van de grafische kaart geen nut hebben. Het zal de prestaties van de computer niet verbeteren. Enkel bij het verwerken van 3D materiaal (games, rendering, …) is overklokken van nut. Om 3D beelden weer te geven op het scherm moet de grafische kaart verschillende berekeningen uitvoeren. Hoe sneller de grafische kaart deze berekening kan uitvoeren hoe meer ‘frames per seconde’ dat je bij games zal krijgen of hoe sneller het rendering proces zal verlopen. Tegenwoordig is het ook mogelijk om op de nieuwere generaties consumenten grafische kaarten wetenschappelijke berekeningen uit te voeren, overklokken heeft hierbij ook nut. Deze berekeningen zullen ook sneller kunnen verrekend worden.

De grafische kaart heeft op zijn eigen 3 onderdelen die ja kan overklokken;

- Er is de core klokfrequentie. Dit is de basis klokfrequentie van de cores in de grafische kaart. Een grafische kaart heeft immers meerdere cores, dit kan tot honderden cores zijn.

- Er is de shader frequentie. Dit is de klokfrequentie van de shader units binnen de grafische chip. Deze shader klokfrequentie wordt het beste synchroon met de core klokfrequentie overklokt. Deze klokfrequentie heeft wel het minste invloed op de grafische prestaties.

- En dan is er al laatste de klokfrequentie van het grafische RAM geheugen. Bij grafische kaarten is het enkel mogelijk de klokfrequentie ervan aan te passen. Latency’s worden automatisch aangepast door de interne BIOS van de grafische kaart. Het is dus wel mogelijk deze latency’s aan te passen door een ‘homebrew’ BIOS te flashen op de grafische kaart.


6.4. Het moederbord


Het moederbord is het hoofd onderdeel van de computer. Daarom wordt het ook het ‘moeder’-bord genoemd. Dit is omdat het moederbord het centrale punt is waar je al jouw computeronderdelen op aansluit. Dit houdt in de CPU, het RAM geheugen, de grafische kaarten, uitbreidingskaarten, harde schijven, optische drives, USB/Firewire/COM-poorten en andere, …
Bij het overklokken van het moederbord wordt er eigenlijk bedoeld het overklokken van de chipset op het moederbord. Hierbij gaan we proberen de prestaties van de chipset te verhogen. Grote invloeden op de prestaties van de algemene computer zal dit niet hebben. Maar er is wel een ander groot voordeel. Door de prestaties van de chipset te verhogen gaan we de compatibiliteit met snellere computeronderdelen verhogen zoals sneller RAM geheugen. Ook zal het overklok potentieel van de computer onderdelen, zoals CPU en RAM geheugen, aangesloten op het moederbord eventueel verhogen.


6.5. De databussen


De databussen zijn de ‘kanalen’ waarover data verstuurd wordt van het ene computeronderdeel naar het andere. Meestal lopen deze databussen vanaf de chipset van het moederbord naar het specifieke computeronderdeel waarvoor de databus dient. Dus eigenlijk is het overklokken van de databussen een deel van het overklokken van het moederbord. Maar omdat de databussen, uitgezonderd de FSB (Front Side Bus), een iets riskantere overklok is wordt dit apart besproken.
Als je de klokfrequentie van de databussen hoger instelt zal de data sneller getransporteerd worden. Sneller transport betekent dat de communicatie intern tussen alle onderdelen vlotter verloopt. Als de databussen worden overklokt dan zullen de computer onderdelen waarvoor deze databussen dienen ook sneller moeten werken. Dit betekend dat elk computeronderdeel dat aangesloten is op een databus vanzelf mee overklokt wordt. Het is dus riskant om databussen over te klokken want onderdelen aangesloten op de verschillende databussen kunnen niet gemaakt zijn om over te klokken. Eens deze overklokt zijn kan het systeem instabiel worden.


7. Overklok methodes




7.1. Via de BIOS


De meest gebruikte methode om over te klokken is via de BIOS. Dit staat voor Basic Input Output System. Het is een IC dat via basisinstructies de communicatie tussen hardware en besturingssysteem verzorgd. Bij het opstarten zal de BIOS hardware identificeren, testen en initialiseren. Via de BIOS kan je dus ook de instellingen van de gedetecteerde hardware aanpassen.

Geavanceerde BIOS'en hebben de mogelijkheid om naast standaard instellingen ook overklok instellingen te wijzigen. De standaard instellingen zullen hier niet besproken worden. Onderdelen van de computer dat je via de BIOS kan overklokken zijn CPU, RAM geheugen, moederbord en databussen.

Om de overklok instellingen aan te passen in de BIOS moeten we binnen de BIOS een menu terugvinden met een naam zoals: Frequency/Voltage Control, Motherboard Intelligent Tweaker (M.I.T.), CPU Configuration, RAM Configuration, Jumperfree Configuration, ...

De BIOS voor de Intel socket LGA775 zal besproken worden.


7.1.1. Socket LGA775 BIOS


In dit voorbeeld voor de socket LGA775 wordt een BIOS van een ASUS P5Q Premium moederbord gebruikt. Hier is Ai Tweaker het menu dat we nodig zullen hebben om over te klokken.


6.1.1.1 Ai Tweaker

In volgende afbeelding is het BIOS menu te zien;

Het menu Ai Tweaker deel 1.

Ai Overclock Tuner: Instelling om te bepalen of je manueel wil overklokken.

CPU Ratio Setting: Ook wel gekend als de Multiplier voor de CPU. Dit is een instelling om de klokfrequentie van de CPU aan de hand van de FSB (Front Side Bus) aan te passen. Is de FSB zoals in dit voorbeeld 400 en de Clock Ratio 8, dan zal de klokfrequentie van de CPU 8*400MHz = 3,2GHz zijn.

FSB Frequency: Dit is de FSB voor de CPU snelheid te bepalen. Met dezelfde formule als hierboven kan je zo de CPU klokfrequentie instellen.

PCIE Frequency: Hier stel je de klokfrequentie van de PCI Express databus in.

FSB Strap to North Bridge: Dit is de North Bridge Strap. Hier stel je in op welke bussnelheid de memory controller zal werken. Een andere instelling van de NB Strap kan er wel voor zorgen dat de instellingen voor de multiplier van het RAM geheugen verandert.

DRAM Frequency: Hier stel je door middel van een divider of multiplier de snelheid van het RAM geheugen in. De klokfrequentie wordt aan de hand van de Quad-pumped FSB (=FSB*4) of de reële FSB van de CPU berekend.

DRAM CLK Skew on Channel A1: Deze instelling zorgt ervoor dat je de klokpuls van het kanaal A1 van het RAM geheugen met een aantal picoseconde vertraagt ten opzichte van de klokpuls van de FSB en CPU. Dit kan helpen om de stabiliteit bij hoge overkloks te verbeteren omdat hierdoor de synchronisatie tussen de verschillende bussen beter zal zijn.

DRAM CLK Skew on Channel A2: Deze instelling zorgt ervoor dat je de klokpuls van het kanaal A2 van het RAM geheugen met een aantal picoseconde vertraagt ten opzichte van de klokpuls van de FSB en CPU. Dit kan helpen om de stabiliteit bij hoge overkloks te verbeteren omdat hierdoor de synchronisatie tussen de verschillende bussen beter zal zijn.

DRAM CLK Skew on Channel B1: Deze instelling zorgt ervoor dat je de klokpuls van het kanaal B1 van het RAM geheugen met een aantal picoseconde vertraagt ten opzichte van de klokpuls van de FSB en CPU. Dit kan helpen om de stabiliteit bij hoge overkloks te verbeteren omdat hierdoor de synchronisatie tussen de verschillende bussen beter zal zijn.

DRAM CLK Skew on Channel B2: Deze instelling zorgt ervoor dat je de klokpuls van het kanaal B2 van het RAM geheugen met een aantal picoseconde vertraagt ten opzichte van de klokpuls van de FSB en CPU. Dit kan helpen om de stabiliteit bij hoge overkloks te verbeteren omdat hierdoor de synchronisatie tussen de verschillende bussen beter zal zijn.

DRAM Timing Control: Hier stel je in of dat je de latency’s manueel wilt instellen.

CAS# Latency: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om het leescommando te activeren.

DRAM RAS# to CAS# Delay: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om het lees-/schrijfcommando na activering uit te voeren.

DRAM RAS# Precharge: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om het momentele lees-/schrijfcommando te deactiveren en een nieuw commando te beginnen.

DRAM RAS# Activate to Precharge: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om een rij in het geheugen te activeren.

RAS# to RAS# Delay: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om de eerstvolgende rij in het geheugen te activeren.

Row Refresh Cycle Time: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om een rij in het geheugen te vernieuwen.


Het menu Ai Tweaker deel 2.


Write Recovery Cycle Time: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om na het beëindigen van een schrijfcommando te kunnen beginnen aan het deactiveren van die rij.

Read to Precharge Time: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om het leescommando te deactiveren en die rij van het geheugen te deactiveren.

READ to WRITE Delay (S/D): De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet tussen het laatste leescommando en het volgende schrijfcommando van dezelfde rij.

Write to Read Delay (S): De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen S erover doet tussen het laatste schrijfcommando en het volgende leescommando op dezelfde rij.

WRITE to READ Delay (D): De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen D erover doet tussen het laatste schrijfcommando en het volgende leescommando op dezelfde rij.

READ to READ Delay (S): De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen S erover doet tussen het laatste leescommando en het volgende leescommando op dezelfde rij.

READ to READ Delay (D): De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen D erover doet tussen het laatste leescommando en het volgende leescommando op dezelfde rij.

WRITE to WRITE Delay (S): De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen S erover doet tussen het laatste schrijfcommando en het volgende schrijfcommando op dezelfde rij.

WRITE to WRITE Delay (D): De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen D erover doet tussen het laatste schrijfcommando en het volgende schrijfcommando op dezelfde rij.

WRITE to PRE Delay: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om het schrijfcommando te deactiveren en die rij van het geheugen te deactiveren.

READ to PRE Delay: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om het leescommando te deactiveren en die rij van het geheugen te deactiveren.

PRE to PRE Delay: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om de eenzelfde rij twee keren te deactiveren.

ALL PRE to ACT Delay: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om een rij te deactiveren en dezelfde rij van het geheugen terug te activeren.

ALL PRE to REF Delay: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat het RAM geheugen erover doet om een rij te deactiveren en dezelfde rij van het geheugen te vernieuwen.

DRAM Static Read Control: De instelling voor de tijd in nanoseconden dat de geheugencontroller erover doet om een het geheugen aan te spreken. Ook gekend als het performance level.

DRAM Read Training: Deze instelling laat de BIOS het RAM geheugen optimaliseren in het lezen van data door de timings aan te passen.

MEM. OC Charger: Deze instelling zorgt ervoor dat het RAM geheugen beter overklokbaar wordt.


Het menu Ai Tweaker deel 3.


Ai Clock Twister: Deze instelling zorgt er ook voor dat het RAM geheugen sneller zal werken, maar hoes sterker de instelling hoe minder compatibel.

Ai Transaction Booster: Deze instelling zorgt ervoor dat je het performance level kan aanpassen en verbeteringen toe te passen op de geheugenkanalen.

CPU Voltage: De instelling voor het voltage van de CPU zelf.

CPU GTL Voltage Reference (0/2): De instelling voor het voltage van de interne klokgenerator van de CPU cores 0 en 2.

CPU GTL Voltage Reference (1/3): De instelling voor het voltage van de interne klokgenerator van de CPU cores 1 en 3.

CPU PLL Voltage: De instelling voor het voltage van de interne klokgenerator in de CPU chip.

FSB Termination Voltage: De instelling voor het voltage van de interne klokgenerator van de FSB.

DRAM Voltage: De instelling voor het voltage van het RAM geheugen.

NB Voltage: De instelling voor het voltage van de North Bridge.

NB GTL Reference: De instelling voor het voltage van de interne klokgenerator in de NB.

SB Voltage: De instelling voor het voltage van de South Bridge.

PCIE SATA Voltage: De instelling voor het voltage van de SATA en PCIE bus.

Load-Line Calibration: Deze instelling zorgt ervoor dat bij grote CPU belasting, het voltage op de CPU niet zal dalen.

CPU Spread Spectrum: Als de computer last heeft van EMI (Electro Magnetic Interference) geproduceerd door de klokpulsen zal de instelling Spread Spectrum ervoor zorgen dat de pulsen geen grote pieken meer maken. Bij overklokken of als je geen last hebt van EMI is het aangeraden deze instelling niet te gebruiken.


Het menu Ai Tweaker deel 4.


PCIE Spread Spectrum: Als de computer last heeft van EMI (Electro Magnetic Interference) geproduceerd door de klokpulsen zal de instelling Spread Spectrum ervoor zorgen dat de pulsen geen grote pieken meer maken. Hier is EMI Mogelijk wanneer er meerder videokaarten gebruikt worden. Bij overklokken of als je geen last hebt van EMI is het aangeraden deze instelling niet te gebruiken.

CPU Clock Skew: Deze instelling zorgt ervoor dat je de klokpuls van het RAM geheugen zelf met een aantal picoseconde vertraagt ten opzichte van de klokpuls van de FSB en CPU. Dit kan helpen om de stabiliteit bij hoge overkloks te verbeteren omdat hierdoor de synchronisatie tussen de verschillende bussen beter zal zijn.

NB Clock Skew: Deze instelling zorgt ervoor dat je de klokpuls van NB met een aantal picoseconde vertraagt ten opzichte van de klokpuls van de FSB en CPU. Dit kan helpen om de stabiliteit bij hoge overkloks te verbeteren omdat hierdoor de synchronisatie tussen de verschillende bussen beter zal zijn.

CPU Margin Enhancement: Instelling die afhankelijk van CPU en keuze hogere FSB klokfrequentie kan toelaten.


7.2. Via software


Naast het overklokken via de BIOS is het ook mogelijk over te klokken met software tools. Deze methode van overklokken wordt minder vaak gebruikt en is ook niet altijd aan te raden. Je kan er gemakkelijk verkeerde instellingen maken. Software overklok tools vervangen het manueel instellen van de BIOS en doen dit eigenlijk in uw plaats. Instellingen worden meestal niet definitief in de BIOS opgeslagen.

Grafische kaarten worden normaalgezien altijd via software overklokt. Ook voor de andere computeronderdelen bestaat er overklok software met hopen.

Bekende overklok tools zijn:


7.2.1. Gigabyte EasyTune


Gigabyte’s EasyTune is een simpele en gemakkelijk te gebruiken interface dat gebruikers toelaat hun system instellingen af te stellen of overklok/voltage instellingen uit te voeren via Windows. EasyTune kan enkel werken met Gigabyte moederborden.

Easytune heeft de mogelijkheid over te klokken met de Quick Boost mode. Quick boost geeft drie mogelijke overklok instellingen voor de CPU en FSB/bClk.
Ook is het mogelijk klokfrequenties en voltages van CPU, FSB/bClk en RAM geheugen manueel aan te passen. Klokfrequenties van de core en RAM geheugen van de grafische kaart kan je ook aanpassen.
Er is een menu waar je kan kiezen voor een automatisch overklok tool. Ook is het mogelijk de CPU fan instellingen te veranderen.
Er is ook de mogelijkheid informatie over CPU, RAM geheugen, temperaturen, voltages en fansnelheden weer te geven. Je kan een alarm instellen aan de hand van temperaturen of fan snelheden.


7.2.2. ASUS TurboV


ASUS TurboV staat toe om de FSB/bClk, CPU en RAM geheugen over te klokken. CPU voltage, IMC voltage en RAM geheugen voltage zijn ook aanpasbaar. ASUS TurboV kan enkel werken met ASUS moederborden.


7.2.3. MSI Overclocking Center


MSI Overclock center is het overklok tool voor MSI moederborden. FSB/bClk, CPU, RAM geheugen en ook grafische kaart kunnen overklokt worden. Voltages voor CPU en RAM geheugen en fansnelheden zijn ook aanpasbaar.


7.2.4. EVGA E-LEET


EVGA E-LEET Tuning utility is een tool dat je toelaat gemakkelijk moederbord QPI bus en systeem voltages aan te passen vanuit Windows. Zo kan je jouw systeem op het hoogst mogelijk prestatie niveau laten werken. EVGA E-LEET heeft ook een validatie feature dat je toestaat een CPU screenshot te nemen en dan een unieke URL maakt. Brink OC is een feature dat een screenshot neemt bij elke verhoging van een klokfrequentie.
Je kan ook voltages regelen van je EVGA grafische kaart.

Het E-LEET utility kan CPU, QPI, RAM, PCIE en PCI klokfrequenties aanpassen. Ook kan je de Turbo Modus van Intel tweaken.

Ook kan je verschillende voltages aanpassen met het utility; VCORE, VCORE BOOST #1, VCORE BOOST #2, IOH/ICH I/O Voltage 1,5V, ICH VCore 1,05V, QPI PLL VCore 1,1V, IOH PLL VCore 1,8V, CPU PLL VCore 1,8V, IOH VCore 1,1V, CPU VTT Voltage 1,2V, DRAM Voltage 1,5V en NF200 Voltage 1,2V.

Het EVGA utility kan ook de grafische kaart overklokken. Zo kan je CORE en Memory klokfrequenties aanpassen, VGPU voltage aanpassen en het PWM signaal aanpassen.

Buiten overklokken kan je met het utility ook CPU, RAM geheugen en QPI klokfrequenties bekijken. CPU VCore, DRAM Voltage, +12V, … bekijken. Ook elke core apart, north bridge en voltage regulatoren temperaturen bekijken.
Een andere leuke feature is dat het utility een schermpje van op een Logitech toetsenbord ondersteund.


7.2.5. ClockGen


ClockGen is een simpele tool dat toestaat om CPU, FSB, RAM geheugen, AGP, PCIE en PCI bus klokfrequenties aan te passen. Meestal wordt ClockGen gebruikt wanneer een moederbord via de BIOS overklokken niet kan of wanneer er geen overklok tools van de fabrikant bestaan voor het moederbord.


7.2.6. MemSet


MemSet is een krachtige tweaker om de timings van je RAM geheugen aan te passen via Windows. Wel opletten met deze tool omdat het voor fouten kan zorgen wanneer geheugen timings aangepast worden, het RAM geheugen kan immers instabiel worden.
Deze tool wordt ook vaak gebruikt wanneer het niet mogelijk is om de timings via de BIOS aan te passen.


7.2.7. MSI Afterburner


MSI Afterburner is een overklok tool voor de grafische kaart, gemaakt in samenwerking met RivaTuner. Deze tool laat toe om alle MSI grafische kaart gebruikers hun prestaties te verbeteren en van alles te monitoren.

De tool kan ook benchmarks en stabiliteit tests uitvoeren gebaseerd op OpenGL 3.2 en FurMark.
Je kan het voltage van de GPU core aanpassen, ook Core, Shader en Memory klokfrequenties zijn aanpasbaar.
Het monitoren van klokfrequenties, voltages, temperaturen, fansnelheden en framerates is mogelijk. Maximum en minimum instellingen zijn mogelijk.
Je kan verschillende overklok profielen opslaan. Er is de mogelijkheid automatisch te switchen tussen profielen in 2D/3D toepassingen.
Fansnelheid kan aangepast worden afhankelijk van verschillende soorten triggers.
Je kan ook informatie over de grafische kaart opvragen.


7.2.8. ASUS GamerOSD


ASUS GamerOSD is een overklok tool voor de grafische kaarten van ASUS.
Het utility kan tijdens het gamen automatisch overklokken, er is ook de mogelijkheid om de FPS te zien.
Je kan ook een video maken tijdens het gamen of screenshots nemen.


7.2.9. RivaTuner


RivaTuner is één van de eerste overklok tools die er bestond voor de grafische kaart. Het is ook tot nu toe het beste overklok tool om de grafische kaart over te klokken. Het heeft de meest ondenkbare geavanceerde instellingen. Je kan van alles monitoren en afhankelijk van verschillende parameters fansnelheden, overklok instellingen, … automatisch laten aanpassen.
RivaTuner is daarom ook een overklok tool dat eerder bedoeld is voor de computer enthousiast en ervaren overklokker.


7.2.10. NVIDIA nTune


De NVIDIA nTune is de ingebouwde overklok tool dat bij de drivers van NVIDIA geleverd wordt. Met deze tool kan je GPU en Memory klokfrequenties aanpassen. Ook fansnelheden kunnen geregeld worden.


7.2.11. ATI Overdrive


De ATI Overdrive is de ingebouwde overklok tool dat bij de drivers van ATI geleverd wordt. Met deze tool kan je GPU en Memory klokfrequenties aanpassen. Ook fansnelheden kunnen geregeld worden.
Fansnelheid, GPU temperatuur en GPU gebruik kunnen bekeken worden.


7.3. Unlocken van computeronderdelen


Het unlocken van een computeronderdeel houdt in dat je door de uitgeschakelde gedeelten van dat computeronderdeel terug in te schakelen het computeronderdeel evenwaardig maakt dan een ander en/of duurder model.
Zo kan je bijvoorbeeld bij sommige AMD dual en triple core’s er een quad core van maken door de core’s te unlocken.

Bij grafische kaarten kan je door een BIOS van een andere grafische kaart of ‘homebrew’ BIOS te flashen soms shader units, pipelines, … unlocken. De kaart kan hierdoor dezelfde eigenschappen krijgen als een ander en/of duurder model.

Het is belangrijk dat je weet dat deze locked delen van de computeronderdelen niet voor niets locked zijn. Vaak is het zo dat deze gedeelten fouten bevatten, onstabiel zijn, meer stroom verbruiken dan normaal, … Het inschakelen ervan kan dus leiden tot onstabiele computeronderdelen.
Soms worden er vooral bij CPU’s ook gewoon core’s locked omdat er meer vraag is naar dual core’s dan quad core’s. Dan is de fabrikant verplicht om goed werkende quad core’s te locken naar dual core’s. Hierbij core’s inschakelen zou geen directe problemen mogen opleveren.


7.4. Extreme overklok methodes


Als je extreem gaat overklokken, vaak voor de records te breken, kan je speciale aanpassingen uitvoeren om nog verder over te klokken dan het normale.


7.4.1. Volt modding


Vaak worden dan ‘voltmods’ of met andere woorden volt modding toegepast.
Dit houdt in dat er potentiometers en/of weerstanden op het PCB van het computeronderdeel gesoldeerd worden zodat je de spanningen van verschillende computeronderdelen handmatig kan aanpassen en vaak vele malen hoger brengen dan de BIOS toelaat.

Voltmodding wordt meer op grafische kaarten gedaan dan op moederborden of andere computeronderdelen. Dit omdat het vaak niet mogelijk is om het voltage van een grafische kaart via de software tools aan te passen.

Er bestaan ook altijd ‘homebrew’ BIOS’en voor grafische kaarten en moederborden. Deze hebben dan voor de grafische kaart vaak standaard een hoger voltage als instelling. Voor moederborden is het dan zo dat de compatibiliteit met andere computercomponenten hoger ligt en de overklok mogelijkheden meer uitgebreid kunnen zijn.


7.4.2. Pin modding


Bij pin modding ga je pinnetjes op de CPU met elkaar verbinden om ze tot een andere multiplier te komen. Ook kan je er voltages mee aanpassen of bijvoorbeeld de ‘cold bug’ weghalen. 


8. Voorbereiden op overklokken




8.1. Je computer kennen


Eerst en vooral is het de bedoeling dat je heel goed weet welke onderdelen er in je computer zitten. Aan de hand van de onderdelen zal je bepalen op welke methode je zal overklokken, wat je allemaal kan overklokken in je computer, of je computer wel geschikt is voor overklokken, hoe ver je mag gaan in overklokken volgens de specificaties van de computeronderdelen, welke koeling je computer heeft, ...


8.1.1. Het moederbord


Allereerst gaan we uitzoeken welk moederbord er in je computer zit, deze bepaald het vaakst tot hoe ver het mogelijk is om met je computer over te klokken.

Manieren om te weten te komen welk moederbord er in je computer zit zijn;

- Via Systeeminfo bij Systeem Fabrikant of Systeem Model.


Systeem informatie geeft veel informatie over de hardware in je computer.


- Via DirectX Diagnose bij Systeem Fabrikant of Systeem Model


DirectX Diagnose geeft informatie over de computer en vooral de grafische kaarten.


- Via CPU-Z bij Moederbord Fabrikant of Model.


CPU-Z geeft simpel en duidelijk informatie over de hardware, in het bijzonder de CPU.


- Via EVEREST Home Edition bij Moederbord ID of naam.


EVEREST Home Edition, een zeer complete tool voor informatie over je hardware.


- Door te kijken op de doos van het computeronderdeel of de computer.

- Door te kijken op de factuur als je jouw computer hebt laten samenstellen bij een computerzaak.

- Door je computer te openen en te kijken in je computer welk moederbord er in je computer zit.

Dit is eigenlijk de meest effectieve manier om te weten te komen wat de naam van je moederbord is. Enkel is wat ervaring om te werken met computers vereist, je kan immers schade aan je computer toebrengen door computeronderdelen aan te raken en statische schokken te geven. De naam van een moederbord vind je vaak rondom de CPU socket of tussen de uitbreidingsloeten.


Naam van het moederbord rond de CPU socket.


[url=http://www.multidesk.be/bijlage/a5d9a1c3393ff511f3707bc6ac0888f4.jpg
Naam van het moederbord tussen de uitbreidingssloten.[/url]

Als je gevonden hebt wat de naam van je moederbord is zoek je het beste op de website van de fabrikant zelf of het moederbord geschikt is om over te klokken. Zoeken op verschillende hardware forums kan ook resultaten opleveren.

Blijkt dat je moederbord niet geschikt is om over te klokken is het aangeraden dit ook niet te doen. Moederborden zonder overklok mogelijkheden zijn er niet op gebouwd en zullen ook nooit zo ver kunnen overklokken als moederborden die wel geschikt zijn om over te klokken. Ze zullen sneller opwarmen en onstabiel worden.


8.1.2. De CPU


Het is belangrijk te weten welke processor je hebt. Zo weet je wat zijn maximum temperatuur is dat die mag hebben, welke voltages volgens de specificaties het maximum zijn, het eventuele overklok potentieel van dat bepaalde model CPU, …

Manieren om te weten te komen welke CPU er in je computer zit zijn;

- Via Eigenschappen van Deze Computer bij Processor


Eigenschappen van Deze Computer geeft informatie over de processor.


- Via Beheer van Deze Computer bij Apparaatbeheer Processors


Bij Computerbeheer vind je informatie over de processor.


- Via Systeeminfo bij Processor.

- Via DirectX Diagnose bij Processor

- Via CPU-Z bij CPU.


CPU-Z geeft simpel en duidelijk informatie over de hardware, in het bijzonder de CPU.


- Via EVEREST Home Edition bij CPU.


EVEREST Home Edition, een zeer complete tool voor informatie over je hardware.


- Door te kijken op de doos van het computeronderdeel of de computer.

- Door te kijken op de factuur als je jouw computer hebt laten samenstellen bij een computerzaak.

- Door je computer te openen en te kijken in je computer welke CPU er op je moederbord zit.

Dit is eigenlijk de meest effectieve manier om te weten te komen wat de naam van je processor is. Enkel is wat ervaring om te werken met computers vereist, je kan immers schade aan je computer toebrengen door computeronderdelen aan te raken en statische schokken te geven. Je zal eerst de processorkoeler moeten verwijderen en de CPU opkuisen om de naam te kunnen zien.


De naam van de CPU staat op de bovenkant van de CPU zelf.


Als je gevonden hebt wat de naam van je CPU is zoek je het beste op de website van de fabrikant zelf wat de eigenschappen van die processor zijn. Zoeken op verschillende hardware forums kan ook resultaten opleveren.


8.1.3. Het RAM geheugen


Het RAM geheugen is ook van belang bij het overklokken. Afhankelijk van de RAM modules, of eerder chips op de RAM modules kan het RAM geheugen hogere klokfrequenties of lagere timings aan. Zo was voor DDR2 geheugen een RAM module met een Micron D9 serie chip erop gegarandeerd een goed overklokker. Andere redenen om te weten welk RAM geheugen je hebt is om te weten op welke snelheden het normaalgezien moet werken, hoeveel voltage het maximaal mag hebben en eventueel hoe goed het overklokt.

Manieren om te weten te komen welk RAM geheugen er in je computer zit zijn;

- Via CPU-Z bij Geheugen.


CPU-Z geeft simpel en duidelijk informatie over de hardware, in het bijzonder de CPU.


- Door te kijken op de doos van het computeronderdeel of de computer.

- Door te kijken op de factuur als je jouw computer hebt laten samenstellen bij een computerzaak.

- Door je computer te openen en te kijken in je computer welk RAM geheugen er in je computer zit.

Dit is eigenlijk de meest effectieve manier om te weten te komen welk RAM geheugen je hebt. Enkel is wat ervaring om te werken met computers vereist, je kan immers schade aan je computer toebrengen door computeronderdelen aan te raken en statische schokken te geven. De naam van een het RAM geheugen staat meestal op een stickertje op de zijkant van het RAM geheugen.


Sticker op het RAM geheugen waar opstaat welk RAM geheugen het is.


Als je weet welk RAM geheugen je hebt zoek je het beste op de website van de fabrikant zelf wat de eigenschappen van je RAM geheugen zijn. Zoeken op verschillende hardware forums kan ook resultaten opleveren. Soms kan je dan ook weten welke chips er op je RAM geheugen zitten en kan je weten of deze goed overklokken of niet.


8.1.4. De grafische kaart(en)


Het is belangrijk te weten welke grafische kaart je hebt. Zo weet je wat zijn maximum temperatuur is dat die mag hebben, het eventuele overklok potentieel van dat bepaalde model GPU, …

Manieren om te weten te komen welke grafische kaart(en) er in je computer zit(ten) zijn;

- Via Beheer van Deze Computer bij Apparaatbeheer Schermadapters


Bij Computerbeheer vind je informatie over de grafische kaarten.


- Via Systeeminfo bij Componenten bij Scherm.


Systeem informatie geeft veel informatie over de hardware in je computer.


- Via DirectX Diagnose bij Scherm


DirectX Diagnose geeft informatie over de computer en vooral de grafische kaarten.


- Via CPU-Z bij Grafisch.


CPU-Z geeft simpel en duidelijk informatie over de hardware, in het bijzonder de CPU.


- Via EVEREST Home Edition bij Scherm.


EVEREST Home Edition, een zeer complete tool voor informatie over je hardware.


- Via GPU-Z bij Grafische Kaart.


GPU-Z toont zeer veel informatie over grafische kaarten.


- Door te kijken op de doos van het computeronderdeel of de computer.

- Door te kijken op de factuur als je jouw computer hebt laten samenstellen bij een computerzaak.

- Door je computer te openen en te kijken in je computer welke grafische kaarten er in je computer zitten.

Dit is eigenlijk de meest effectieve manier om te weten te komen welke grafische kaarten je hebt. Enkel is wat ervaring om te werken met computers vereist, je kan immers schade aan je computer toebrengen door computeronderdelen aan te raken en statische schokken te geven. De naam van de grafische kaart staat meestal op een sticker waar ook een tekening opstaat of op een sticker op het PCB van de kaart.


De naam staat op de sticker van de grafische kaart.



De stickers op de achterkant van de grafische kaart zeggen vaak over welke kaart het gaat.


Als je weet welke grafische kaart(en) je hebt zoek je het beste op de website van de fabrikant zelf wat de eigenschappen van je kaart(en) zijn. Zoeken op verschillende hardware forums kan ook resultaten opleveren.


8.1.5. De voeding


We moeten ook uitzoeken welke voeding er in je computer zit, deze bepaald of er genoeg stroom is en of deze stabiel genoeg is om over te klokken.

Manieren om te weten te komen welke voeding er in je computer zit zijn;

- Door te kijken op de doos van het computeronderdeel of de computer.

- Door te kijken op de factuur als je jouw computer hebt laten samenstellen bij een computerzaak.

- Door je computer te openen en te kijken in je computer welke voeding er in je computer zit.

Dit is eigenlijk de meest effectieve manier om te weten te komen welke voeding je hebt. Enkel is wat ervaring om te werken met computers vereist, je kan immers schade aan je computer toebrengen door computeronderdelen aan te raken en statische schokken te geven. De naam van de voeding staat meestal op een sticker op de voeding.


De sticker op de voeding vertelt je welke stromen deze kan leveren en over welk merk het gaat.


Als je weet welke voeding je hebt zoek je het beste op de website van de fabrikant zelf wat de eigenschappen van je voeding zijn. Zoeken op verschillende hardware forums kan ook resultaten opleveren. Kijk ook of je een voeding hebt ven een degelijk merk. Een slecht werkende voeding kan een heel computersysteem kapot krijgen.


8.1.6. De koeling


De koeling in je computer is voor het overklokken één van de belangrijkste eigenschappen. Het is dus van groot belang te weten of dat je computer degelijke koeling heeft zodat je überhaupt wel kan beginnen met overklokken.

Manieren om te weten te komen welke koeling er in je computer zit zijn;

- Door te kijken op de doos van het computeronderdeel of de computer.

- Door te kijken op de factuur als je jouw computer hebt laten samenstellen bij een computerzaak.

- Door je computer te openen en te kijken in je computer welke koeling er in je computer zit.

Als je in je computer kijkt om te weten welke koeling je hebt zal je het beste zien of dat de airflow goed is en hoe groot je koelelementen zijn. Maar namen van de koelers zal je niet direct kunnen aflezen. Zoeken naar reviews en op forums levert veel resultaten op en laat je weten of je goede koeling hebt.


8.2. De koeling van je computer(onderdelen)


Het is heel belangrijk voordat je begint met overklokken dat je weet dat je computer goed gekoeld wordt. Zoals je al weet houdt het risico’s en nadelen in als computeronderdelen te warm worden. Met stock koeling is overklokken soms mogelijk, maar niet altijd en nooit extreem.
Momenten waarop je voltages moet verhogen is goede/high-end koeling ten zeerste aangeraden. Met stock koeling kunnen de temperaturen anders snel oplopen.
Hoeveel je mag overvolten is volledig afhankelijk van je koeling, computeronderdeel en temperaturen.
Ik raad aan als je niet ervaren bent in overklokken, nooit boven de 10% te overvolten.
Voor goede koelingmethodes en tips over koeling van verschillende computercomponenten kan je kijken naar Deel 2.


8.3. De software


Als je gaat overklokken moet je ook kunnen testen of de overklok stabiel is, daarvoor is er software nodig. Testsoftware of benchmarks kunnen goed de stabiliteit van een computer testen.
Software tools die je kan gebruiken om te testen;

- Prime95
- Orthos
- Intel Burn Test
- TAT
- SuperPI
- CineBench
- FurMark
- 3Dmark 06/Vantage
- Memtest86+
- Games
- …

Ook is er software nodig om je temperaturen en klokfrequenties in de gaten te houden.
Software tools die je kan gebruiken om te monitoren;

- SpeedFan
- Core Temp
- Real Temp
- RivaTuner
- CPU-Z
- GPU-Z
- EVEREST Home Edition
- …
-

Omdat je weet dat een computer tijdens het overklokken instabiel kan worden is het een goed idee om een apart besturingsysteem te gebruiken wanneer je op zoek gaat naar je stabiele overklok. Zo is de kans heel klein dat je jouw originele besturingssysteem corrupt maakt door een slechte overklok.
Neem voor de zekerheid een back-up van je besturingsysteem en al je documenten.


8.4. De overklok methode


Voordat je begint aan overklokken moet je weten op welke manier je wilt overklokken. Het is steeds aangeraden via de BIOS over te klokken. Om in de BIOS van een computer te geraken moet je bij het opstarten op een bepaalde toets duwen. Meestal is dit de Del, F1, F2, Tab, … toets. Dit kan variëren afhankelijk van de moederbord fabrikant. Normaalgezien krijg je bij het opstartscherm van de computer (POST) een zin zoals: “Press Del to enter Setup” of “Press F1 to change BIOS configuration” of iets soortgelijks. Hier weet je dus op welke toets je moet duwen om in de BIOS te geraken.


Onderaan links staat hoe in de BIOS te geraken; <DEL>: BIOS Setup.


Bij de overklok methodes heb je gezien waar je de overklok instellingen in een BIOS kan vinden, sommige BIOS’en moeten ‘unlocked’ worden voordat je de overklok instellingen kan aanpassen. Dit is vaak het geval bij een BIOS van Gigabyte, hierbij moet je op Ctrl+F1 duwen voordat je alle overklok instellingen krijgt. Als het ook zo het geval is jouw BIOS zoek je best eens even in de moederbord handleiding welke toetsencombinatie je moet gebruiken.

Wil je met software gaan overklokken moet je beslissen welke software je hiervoor zal willen gebruiken. Bijvoorbeeld voor de grafische kaart zal overklokken enkel en alleen met software lukken.


8.5. Beginnen met overklokken


Heb je alle software verzameld, je weet hoe, om welke reden en welke onderdelen je wilt gaan overklokken dan kan je nu volledig voorbereidt beginnen aan het overklokken!

Overklokken zal gebeuren in een stappenplan waarbij het kan zijn dat bepaalde stappen herhaald moeten worden.
Het kan mogelijk zijn dat je bepaalde instellingen niet kan aanpassen omdat bijvoorbeeld de BIOS dit niet ondersteund. Dan sla je die bepaalde stap over en probeer je direct de volgende stappen te doen. Ook kan het zijn dat je meerdere instellingen voor handen hebt. Zoek eens rond op het internet voor wat die bepaalde instelling dient en beslis dan of je deze zal gebruiken of niet.

Als een overklok mislukt is kan het zijn dat je moederbord automatisch terug op standaard kloksnelheid zal starten en melden dat de overklok gefaald was. Weet wel dat er fenomeen bestaat dat de ‘fake boot’ wordt genoemd. Dit is wanneer een computer overklokt is dat deze lijkt op te starten maar direct weer uitvalt. Daarna komt een tweede start die volledig normaal verloopt, met overklok instellingen. Deze ‘fake boot’ is perfect normaal en betekent dus niet dat je overklok gefaald is. Waarom een fake boot optreedt is nog niet duidelijk. Het blijkt sterk afhankelijk te zijn van de moederbord fabrikant, het BIOS merk en/of de chipset.

Maar het kan ook gebeuren dat je systeem niet meer wilt opstarten. Dan is het tijd om de CMOS te clearen. De CMOS is een chip dat gevoed wordt door een batterijtje op het moederbord. Deze chip houdt de instellingen van je BIOS bij, ook de klok van de computer wordt hierin bewaard.
De CMOS clearen kan op verschillende manieren. Bij sommige moederborden volstaat het de stroom uit te schakelen en op de Power of Reset knop een 30-tal seconden te drukken. Bij andere moederborden moet je gewoon de Power en Reset knop tegelijk indrukken. Sommige moederborden hebben een Clear CMOS button achteraan het I/O panel of op het moederbord zelf. Bij nog andere moederborden moet je tijdens het opstarten een bepaalde toets blijven induwen om de CMOS te clearen, vaak is dit de Ins toets.
Maar meestal zal je de CMOS handmatig moeten clearen door ofwel een jumpertje op je moederbord waar “CLR_CMOS” bijstaat een 30-tal seconden van pin 1-2 op pin 2-3 te plaatsen. Tegelijk kan je ook de batterij van de CMOS verwijderen. Heb je geen clear jumper moet je in ieder geval de batterij verwijderen, dit doe je dan best voor enkele minuten. In uitzonderlijke gevallen moet je soms zelfs 10 minuten lang deze batterij eruit halen. Na deze periode plaats je de batterij gewoon terug en de CMOS is gecleared.


Je kan de CMOS clearen door de gele CCMOS1 jumper van pin 1-2 op pin 2-3 te plaatsen en/of de batterij enkele minuten te verwijderen.


Na het clearen van de BIOS is het steeds aangeraden om voordat je terug overklok instellingen begint aan te passen eerst en vooral nog eens de setup-defaults laadt en reboot.


9. Overklokken: het moederbord



Het is misschien raar dat er eerst begonnen wordt met het overklokken van het moederbord maar eigenlijk is dit de beste manier. Als we eerst te weten komen wat de limieten van het bord zijn, zonder direct andere onderdelen over te klokken, weten we op voorhand hoe ver we de andere onderdelen maximaal gaan krijgen.

De overklokbaarheid van een moederbord is vaak mede afhankelijk van de onderdelen dat op het moederbord geplaatst zijn. Zo kan een bepaalde CPU ervoor zorgen dat het bord vele verder kan overklokken of juist niet.


9.1. De FSB Wall


De FSB Wall is de limiet van de klokfrequentie van de FSB/bClk dat je moederbord aankan. Dit is belangrijk om te weten want de FSB/bClk bepaalt immers de klokfrequenties voor alle andere computeronderdelen. De FSB Wall is vaak afhankelijk van de processor maar ook grotendeels van het moederbord. Het kan zijn dat je met dezelfde CPU op het ene moederbord een hogere FSB haalt dan op het andere.

Stap 1: onderklokken overige computeronderdelen

De eerste stap houdt in dat we alle overige computeronderdelen gaan onderklokken. Dit wil zeggen dat we CPU en RAM geheugen trager gaan laten werken dan standaard. Het is de bedoeling de limieten op te zoeken van het moederbord zonder tegen een limiet van een ander computeronderdeel aan te lopen.

Ten eerste gaan we de multiplier van de CPU zo laag mogelijk zetten. De CPU zal hierdoor op een veel lagere snelheid lopen.
Een voorbeeld: De CPU werkt standaard op 2,4GHz met een FSB van 266MHz dus is de multiplier van de CPU = 9. De multiplier van de CPU zetten we zo laag mogelijk = 6. De kloksnelheid van de CPU zal nu 1,6GHz zijn.

Tweedes gaan we de multiplier van het RAM aanpassen zodat de klokfrequentie van het RAM geheugen zo laag mogelijk komt.
Een voorbeeld: Het RAM Dit artikel werd geschreven door arne op maandag 11 oktober 2010 om 16:27 en werd sindsdien 24101 keer gelezen.

  • Pagina
  • 1 van 1

Geen reacties gevonden
Er werden nog geen reacties bij dit artikel geplaatst.
  • Indien je denkt iets te kunnen toevoegen aan het artikel, kan je zelf een reactie schrijven via de koppeling Plaats een reactie bij dit artikel hieronder.
  • Indien je andere commentaar (iets wat niet meteen functioneel bijdraagt aan het artikel zelf) hebt, kan je een bedankje formuleren via de koppeling Plaats een bedankje bij dit artikel hieronder.